1752 Edirne Depremi Kitabı

Trakya Üniversitesi Dr. Öğretim Üyesi Sayın Hasan Ali Cengiz tarafından kaleme alınan 1752 Edirne Depremi (Zelzel-i Azime) adlı kitap 2020 yılında kitabevi yayınları tarafından yayımlanmıştır.

1752 Edirne Depremi adlı bu kitap, dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Edirne’de meydana gelen depremler hakkında bilgi yer almaktadır. İkinci bölümde ise 1752 depreminin etki alanı, depremin oluşturduğu hasarların tespitinde ve tamiratlarda izlenen yöntem, tamiratlarda kullanılan bazı yapı kavramları ile depremden sonra ve tamiratlar sırasında yaşanan sorunlar anlatılmaktadır.

Kitabın üçüncü bölümü Depremde zarar gören cami ve mescitler anlatılmaktadır. Depremde Zarar Gören Camiler Başlığı Altında Darü’l Hadis Cami, Muradiye Camii ve Külliyesi, Selimiye Camii ve Külliyesi, II. Bayezid Camii ve Külliyesi, Üç Şerefeli Camii ve Külliyesi, Cami-i Atik (Eski Camii), Ayşe Kadın Camii, Fatma Hatun Camii, Mesudiye Camii, Halebiye Camii, Şeyh Şücauddin Camii, İsmihan Sultan Camii, Lari Camii, Kadı Bedreddin Camii, Taşlık Camii, Süle Çelebi Camii, Defterdar Camii, Firuz Paşa Camii, Mezid Bey Camii, Süleyman Paşa Camii, Saraçlar Camii, Yeşilce Camii, Noktacı Camii, Kilise Camii, Depremde Zarar Gören Mescidler, Vakteyn Mescidi, Rakkas Ali Bey Mescidi, Abdurrahman Mescidi, Kunduk Osman Mescidi, Sabuni Mescidi, Viran Camii Mescidi ve Küçük Eski Cami Mescidi.

Kitabın dördüncü bölümünde ise Depremde zarar gören diğer yapılar yer almaktadır. Bu yapılar da şöyle sıralanmaktadır. Edirne Saray-ı Hümayunu, Sadrazam Kara Mustafa Paşa Konağı, Edirne Kalesi, Paşa Kapısı, Koyun Baba Zaviyesi, İbrahim Paşa Türbesi, Hasan Sezai Tekkesi, Hıdırlık Tepesi, Saçlı İbrahim Efendi Tekkesi, Medrese ve Mektepler, Çarşı ve Hanlar, Depremde Zarar Gören Hamamlar, Depremde Zarar Gören Köprüler, Depremde Zarar Gören Dükkanlar, Cephane-i Amire, Top Arabası İmalathanesi, Topçular Kışlası, Top İmalathanesi, Ahur Köyü’ndeki Miri Ahır ve Samanlık, Edirne Su Yolları’dır.

Kitabın 179’ncu sayfasından sonra da kaynakça, arşiv kaynakları ve diğer kaynaklar bölümleri yer almaktadır. Ayrıca ekler bölümünde de Osmanlıca belgeler ile haritalar yer almaktadır.

Yazar kitabın Önsöz başlığında; “Tarih boyunca Edirne’de birçok tabi afetlerden etkilenmiştir. XVIII. Yüzyılda meydana gelmiş olan iki önemi afet, Edirne üzerinde büyük hasarlar bırakmıştır. Bunlardan ilki, Temmuz 1746’da çıkan ve otuzun üzerindeki mahalleyi yakarak küle çeviren büyük yangın (Harik-i Kebir)’dir. İkincisi ise yangından altı sene sonra 1752’de meydana Zelzele-i Azime’dir. Çalışma konumuzu oluşturan bu deprem, Edirne’de meskenler gibi ahşaptan olan yapılarda fazla hasar oluşturmazken, cami, mescit, medrese ve saray gibi taş yapılarda ise büyük hasarlar oluşturmuştur.”

Yazar Hasan Ali Cengiz, “ Depremler, şehirlerde oluşturduğu ağır hasarlar ile toplumları ekonomik, demografik ve sosyal açıdan etkilediğinden halk arasında “küçük kıyamet” olarak adlandırılmıştır. 30 Temmuz 1752 tarihinde meydana gelen merkez üssü Havsa ve Hasköy kasabası olan bu depremdir.” demektedir.

Değerli hocamızı bu çalışmasından dolayı kutluyor, başarılarının devamını diliyoruz.

Ender Bilar - www.enderbilar.com