Şevket Süreyya Aydemir

EDİRNE Edirne'de İz Bırakanlar

Türk Düşün insanı, yazar, iktisatçı ve tarihçi olan Aydemir, Balkan göçmeni bir ailenin çocuğu olarak 1897 yılında Edirne'nin Sofu İlyas Mahallesinde dünyaya gelmiştir. Babası Mehmet ağa, annesi Şaziye hanım idi. Babası Mehmet ağa uzun süre Edirne'nin Dertli Mustafa Konağında bahçıvan olarak çalışmıştır.

İlk ve orta öğrenimini Edirne'de tamamlayan Aydemir, Edirne Erkek Öğretmen Okulundan mezun olmuştur. Subay olan ağabeyi I. Dünya Savaşında şehit düşmüş, kendisi de Sarıkamış savaşında yaralanmıştır.

Edirne'deki milliyetçilik ve dönemin Turancılık akımından etkilenmiştir. Bütün bu savaşlar ve ihtilaller içinde kültür yetersizliğini anlayan Aydemir, ekonomi eğitimi almak için Moskova'ya gitmiştir. Türkiye'ye dönünce ekonomi öğretmenliği yapmıştır. Devletin üst düzey bürokrasi kadrolarında yer almıştır. Yaptığı çalışmalarla Atatürk'ün takdirini kazanmış ve Türkiye'de ilk Ticaret Lisesi'ni Ankara'da kurmuştur.

1959 yılında kaleme aldığı "Suyu Arayan Adam" adlı eserinde çocukluğunun ve gençliğinin Edirne'sini detaylarıyla anlatmıştır. Prof.Dr. Ahmet Emre Ateş; "Şevket Süreyya Aydemir ve Edirne ile ilgili olarak iki önemli mihenk taşından bahsedilebilir. Suyu Arayan Adam adlı otobiyografisinde Şevket Süreyya Aydemir, çocukluk ve gençliğindeki Edirne'yi ikiye ayırmaktadır. Çocukluğundaki Edirne mahallesinden ibaretken, gençliğindeki Edirne okul yaşamından ibarettir. Aydemir mahallesiyle dini bütünleştirirken, şehir ile de orduyu bütünleştirmektedir. Din ve manevi örgü Sofu İlyas Mahallesi ile özdeştir. Ordu ve askeri düzen ise Edirne ile özdeştir. İlk olarak mahalle ile din arasında kurulan bağ, ikinci olarak ise şehir ile ordu arasında kurulan bağ; Şevket Süreyya'nın Edirne'deki çocukluk ve gençlik anılarında vurgulayıcıdır." demektedir.

Aydemir, Aydınlık, Kadro ve Yön adlı dergi ve gazetelerinin kurucuları arasında bulunmuş ve buralarda yazılar yazmıştır. Bir dönem de Cumhuriyet Gazetesinde köşe yazıları yazmıştır. Şevket Süreyya Aydemir'in Türk kültür hayatına kazandırdığı, Tek Adam, İkinci Adam gibi eserleri Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş hikayesini detaylarıyla anlatmaktadır.

Aydemir, Ankara Numune Hastanesi’nde 25.03.1976 günü 79 yaşında vefat etmiştir. Mezarı, Ankara Cebeci Asri mezarlığındadır.

Edirne’de bulunan Dr.Ratip Kazancıgil Kültür Evinde adına bir bölüm oluşturulmuştur.