Balaban Paşa İmareti

Balaban Paşa İmareti, Günümüzde Edirne’nin Talat Paşa Mahallesi hudutları içinde Köprübaşı Caddesi üzerinde yer alan Ahmet Yekta sokak birleşimindeki arsa üzerindedir. 

Balaban Paşa 1400’li yıllarda Edirne’de kendi adıyla kurulan mahallede bir mescid ve birde aşevi yaptırmıştır. O dönemde kurulan Edirne mahallelerinin oluşum sistemini göz önüne alırsak, Balaban Paşa, mescid ve aşevinin yaptırdıktan sonra o semtte adının verildiği bir mahallenin meydana geldiğini düşünebiliriz. Nitekim 1529 yılı mahalle kaydında bu mahalle de, Alemdarlar mahallesi yakınında Balaban Paşa Odaları Mahallesi” şeklinde yazılmıştır. 1989 yılında da bu mahalle Alemdar mahallesi hudutları içinde bulunmaktadır.

Balaban Paşa, kurmuş olduğu imareti için Edirne’nin Üsküdar Nahiyesine bağlı Akpınar Köyünü gelir olarak vakfetmiştir. Asrın ikinci yarısında imaretin geliri Edirne içindeki bazı dükkan ve diğer gelir kaynakları ile birlikte 38.735 akçe tutmaktadır. Balaban Paşa Gelibolu’da bir medrese yaptırıp buna da zengin gelir kaynakları vakfetmiştir.

Balaban Paşa, Enderun-ı Hümayundan yetişip Menteşe ve sonra Tokat Beylerbeyi olup M:1466 tarihinde vefat etmiştir. 1920’li yıllarda Balaban Paşa ve hanımının mezar yerleri durmakta ise de baş taşları zayi olmuştur. Mescid ve aşevinin arsası Edirne Vakıflar Bölge Müdürlüğünün almış olduğu karar gereği 16 Aralık 1940 tarihinde metre karesi 23 kuruştan Edirne Belediyesi ambar memuru ve merkez tahsildarı Osman Türkkan’a satılmıştır.[1]

Bugün özel şahıs yeri ve boş arsa olan mescit ve aşevi alanı Edirne Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun 08.06.2020 tarih ve 6747 sayılı kararıyla tescillenmiştir. Ancak 14 yüzyılda yapılan mescidin Edirne Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulunun tescillediği ve bugün boş olan gerçek arsası üzerinde yapılmayıp kentin Endüstriyel Mimari mirasının nadir örneklerinden biri olan Eski Elektrik Fabrikası binasının bahçesine yapılması düşündürücü ve kaygı vericidir.