Gazi Hoca Camii

Gazi Hoca Camii, Çavuş Bey Mahallesi Gazi Hoca sokağında yer almaktadır. Tek kubbeli, kâgir olarak inşa edilen yapı ile ilgili olarak Ahmet Bâdi, “Gazi Hoca Mahallesinde Tütünsüz Tekkesi sokağında yirmi birinci numaradadır. Gazi hoca Rüstem tarafından yaptırılmıştır.” demektedir. Yapı yaptırıldığı dönem mescid olarak kullanılmıştır. II. Bayezid döneminde yaptırılan mescidin yaptırıldığı tarih ile ilgili kesin bir bilgi bulunmamakla birlikte 15. Yüzyılda yapıldığı tahmin edilmektedir.
Edirne’nin ibadete açık camilerinden olan Gazi Hoca Camii, Vakıflar Genel Müdürlüğünün mülkiyetinde olup 1992 yılında bir onarım görmüştür.
Camii, doğudan batıya eğimli bir arazi üzerine inşa edilmiştir. Bir avlu içinde yer alan yapı, kuzey ve doğudan yola cephelidir. Kare planlı caminin duvarları kaba yontu taş ve tuğlayla düzensiz bir almaşık örgüye sahiptir. Taç kapı, minare ve kubbe kasnağı düzgün kesme taşlarla inşa edilmiştir. Gövdenin doğu, batı ve güney cepheleri üzerinde üç sıra halinde düzenlenmiş beşer pencere açıklığı bulunur. Dikdörtgen şekilli alt sıra pencerelerinin sivri kemerli ve içi tuğla dolgulu alınlıkları vardır. Yapının kuzey cephesinde, iki sıra halinde düzenlenmiş; üstte iki altta sağ kenara alınmış bir pencere vardır. Cephe ortasında son cemaat yeri mihrabının yuvası niş olarak görülmektedir. Cephenin solundaki cümle kapısı, kesme taşla yapılmıştır. Son cemaat yerinin eksikliğinden dolayı kapı önünde, sonradan yapılan  giriş sahanlık oluşturulmuştur. Kapı sivri kemer içine alınmış düz lentolu (1) sade bir görünüme sahiptir. Kapı üzerinde görülen taş konsol, son cemaat yerinin ahşap olduğunu düşündürmektedir. Harimin (2) doğu cephesinin kuzey ucunda minare yer almaktadır. Minareye, cümle kapısını arkasındaki kapıdan girilmektedir. Kare bir kürsü üzerinde yükselen pabucun köşeleri mukarnasla (3)  pahlıdır.(4) Şerefeye geçiş bölgesinde, gövdenin profiline uygun bir bilezik bulunur. Şerefeye geçiş bir silme dizisiyle sağlanmaktadır. Kare planlı harimde gövdeden kubbe yuvarlağına geçiş, prizmatik üçgenlerle sağlanmıştır. Doğu ve batı duvarlarının ortasında, birer dolap nişi yer alır. Kesme taşla, hafif dışa taşkın olarak yapılan mihrap silmelerle çerçeve içine alınmıştır. Dikdörtgen planlı olarak başlayan mihrap nişi mukarnaslı tromplarla merkeze doğru daralmış ve mukarnaslı yaşmakla son bulmuştur. Ahşap destekler üzerine oturan ahşap kadınlar mahfili yenidir. Yapının inşa kitabesi yoktur.
Camii, Edirne Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu’nun 04.07.2003 tarih ve 7697 nolu kararıyla tescil altına alınmıştır.
 

Ender Bilar- www.enderbilar.com

Lento: yapılarda kapı ve pencere gibi dikey boşlukların üzerine yatay olarak konulan ve duvarın devam etmesini sağlayan mimari bloktur. 

Harim: kutsal tutulan yer

Mukarnas: Petek şekliyle yarım kubbelerin iç kısımlarını dolduran mimari sanat ögesidir.

Pahlı: Kenarı eğik olarak kesilmiş olan (yapı gereci).

Kaynaklar:
Badi, Ahmet (2000) Rıyaz-ı Belde-i Edirne.- çev. Dr.Ratip Kazancıgil.-Edirne: Edirne Valiliği Yayınları no: 13, sf.75.
https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/edirne/kulturenvanteri/gazi-hoca-camii (Erişim Tarihi: 12.11.2022)