İtalyan (Saint Antonio) Kilisesi
İtalyan (Saint Antonio) Kilisesi, Edirne’nin tarihi konak ve sivil mimarlık
yapılarıyla ünlü Kaleiçi Semtinde, Türk Ocağı Arka sokağı üzerinde
yer almaktadır. 1852 yılında inşa edilen tarihi yapı İtalyan Latin cemaati adına
kayıtlı iken 1976 yılında önce zemini daha sonra da müştemilatı ile birlikte
Vakıflar Bölge Müdürlüğü mülkiyetine geçmiştir.
Yapının giriş kapısı üzerinde kitabesi
bulunmaktadır. Kitabenin sağında ve solunda İtalyan üslubunda iki vazo ve
içinden çıkan güller kitabeyi sınırlandırmıştır. Yapının kitabesi dikdörtgen
şeklindedir. Kitabenin üstünde tanrıyı simgeleyen klasik tarzda bir güneş
motifi yer alır. Madenden yapılmış giriş kapısı üzerinde altı tane elips
madalyon içlerinde rozet taşırlar. Bu madalyonlar girland biçimindedir. Kapının
sınırlandığı noktada, klasik tarzda bezemeli küçük köşe payeleri yer alır.
Kapının hemen üzerinde çelenkler içinde yer alan iki kol ve bu kollar üzerinde
İsa'nın motifi haç görülür. Bu da tanrıyı simgelemektedir. Yapıya iki basamaklı
merdivenle girilir. Girişin en üstünde İtalyan hacı yer alır. Bazilika üzerinde
yapılmış olan kilisenin cephesi tapınak cephesi gibi klasik tarzda
düzenlenmiştir. Girişin ön cephesinde demir korunaklı iki pencere bulunur. Bu
hücreler kule şeklinde yükselmektedir. Pastaforion hücresinin doğu ucunda birer
tane demir korunaklı pencere yer alır. Güney pastaforion hücresinde dışarıya
geçit veren bir kapı bulunur.Bu kapıdan hemen yanındaki müştemilata geçiş
sağlanır. Yapının bahçesinde bulunan kitabeden anlaşıldığı kilise, Katolik
kilisesidir. Kilisede süsleme unsuru olarak fresko ve mozaikler kullanılmıştır.
Apsis dıştan düz bir duvarla örülmüş ve bu düz duvarın köşelerinde birer
İtalyan haçı bulunmaktadır.(Kültürportali.com, 2022)
Vakıflar Bölge Müdürlüğünün mülkiyetinde olan bina, onarım ve restorasyon karşılığında Edirne İl Özel İdaresine, okul ve sosyal etkinliklerde kullanılmak üzere 2004 yılında 10 yıllığına tahsis edilen 1455 metrekare alana sahip yapı, onarıldıktan sonra 2015 yılında Edirne İl Milli Eğitim Müdürlüğüne İstiklal İlkokulunun ek binası olarak eğitim amaçlı kullanılmak üzere tahsis edilmişti. Tarihi yapıda son olarak 9-12 Ekim 2020 tarihleri arasında Trakya Kültür Sanat ve Eğitim Vakfı tarafından, 2. Uluslararası Balkan Müzik Festivali düzenlenmişti. Edirne Vakıflar Bölge Müdürlüğü ile Trakya Üniversitesi Rektörlüğü arasında Haziran 2021 tarihinde imzalanan anlaşma ile tarihi Saint Antonio İtalyan Kilisesi ve Müştemilatı, Trakya Üniversitesi’ne devredilmişti. Yapılacak düzenlemeler sonrası binanın Trakya Üniversitesi Mimarlık Fakültesi olarak hizmet vermesi, çeşitli kültürel ve sanatsal etkinliklere de ev sahipliği yapması hedeflenmişti. (DHA, 18 Haziran 2021)
Ancak bu konu ile ilgili bir gelişme sağlanamamıştır. Halen kapalı olan kilise'nin ivedilikle kentin turizmine kazandırılması gerekmektedir. Edirne'nin dört bir köşesinde yer alan böylesi tarihi ve mimari değeri yüksek eserlerin kentin kültür ve turizm yaşamına kazandırılması kentin turizm değerini artıracaktır.
Bu tarihi bina Edirne Kültür Tabiat Varlıkları Koruma Kurulu'nun 04.07.2003 tarih ve 7697 nolu kararıyla tescil edilmiştir.
Foto: Enver Şengül
Ender Bilar- www.enderbilar.com
Kaynaklar:
1- https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/edirne/kulturenvanteri/italyan-kilisesi
