Meriç (Mahmudiye) Köprüsü

Meriç Köprüsü, Tunca Köprüsünden sonra Edirne-Karaağaç Semti ve Pazarkule Sınır Kapısı yolu üzerindedir. Köprü “Yeni Köprü”, “Abdülmecit Köprüsü” “Sultan Mecid Köprüsü” olarak da anılmaktadır.
Meriç Nehri üzerinde ahşaptan yapılan köprünün yaşanılan sel felaketlerinde sık sık yıkıldığını arşiv kayıtlarından öğrenmekteyiz.  “H:1182-M:1768 yılında yaklaşık 263 m. uzunluğundaki köprünün 70 m.’lik kısmının yine selden yıkıldığından dolayı yeniden yapılması için Edirne Bostancıbaşısına, kadısına ve mimarına emir verilmiş; H:1212 / M:1798 yılında yapılan inşa için para gönderilmiştir”.[1] 

1832 yılında II. Sultan Mahmut Edirne’ye geldiği zaman Meriç üzerinde bir köprü yapılmasını emretmiş fakat mali güçlükler yüzünden köprüye ancak Abdülmecit zamanında 1842 yılında başlanılarak 1847 yılında tamamlanmıştır.[2]

Bu köprünün yerinde bulunan ahşap köprüye H:1200-M:1785 tarihinden sonra Cisr-i Sani denildiği ve H:1243-M:1827 taşkınında yıkılarak 3874 kuruşa tamir ettirildiği Şeriat mahkemesi eski kayıtlarında yazılıdır.[3]

Trakya Üniversitesi Öğretim Görevlisi Altay Bayatlı köprünün bilinmeyen mimarını Osmanlı arşivlerinde yapmış olduğu araştırmalarında  mimarının Hacegandan Edhem Efendi olduğunu tespit etmiştir. Ayrıca köprünün başlangıçta iki adının olduğunu, ilk adının Mahmudiye, diğer adının da Mecidiye köprüsü olduğunu belirtirken arşivlerdeki araştırmalarda Meriç Köprüsü İkinci Köprü adıyla da geçtiğini kayda almaktadır. [4]

Köprü olağan üstü bir mimari güzellik ile beraber pek sağlam bir yapıya sahiptir. Temel atılışına Pertev Paşa, tamamlanmasına da  Ziver Efendi tarih düşerek kitabelerini yazmışlardır. Ahmet Badi Efendi bu kitabe metinlerini kitabında yayımlamıştır.[5] Köprü üzerinde bulunan Namazgah (Köşk) üzerinde yer alan kitabenin orijinali İstiklal Savaşı sırasında Yunanlılar Trakya’yı işgali sırasında çalınmış daha sonra Mustafa Uğur tarafından 1966’da eski örneğine göre yeniden yazılmıştır.[6]

Kesme taş ve mermer malzemeden yapılmış olan köprü, 22 m. uzunluğunda ve 7.10 m. genişliğinde olup 12 gözlüdür. Namazgah (Köşk) kısmı ve bunun karşısında bulunan balkon bölümü, sel yaranların başlangıç seviyesinden itibaren tamamen mermer malzeme ile köprünün diğer bölümü ise kesme taş malzemeyle yapılmıştır. Kemer açıklıkları yuvarlak biçimlidir. Köprünün ortasında yer alan namazgah (Köşk) köprünün mansap tarafında, balkon kaynak tarafındadır. Namagah (Köşk) 3.81x2.57 m. ölçülerindedir.[7] Köşkün alınlık bölümü Neo-Klâsik Ampir üslûbuyla bezenmiştir. Ay-yıldızlı püsküllü alemler, ok, bayrak, kılıç demetleri alınlıkta görülen ögelerdir. Tonozun içinde ise batılılaşma döneminde yaygınlaşmaya başlayan duvar resimleri yer almaktadır. Alınlığın ortasında yuvarlak madalyon içerisinde padişahın tuğrasının silik izleri günümüze kadar ulaşabilmiştir. Menbâ tarafında Edirne yönündeki birinci boşaltma gözünün kemerinin üzerinde kemere sarılmış kabartma şeklinde karşılıklı ejder figürleri, sol tarafında ay yıldız ve 12 Hayvanlı Türk Takvimi bulunmaktadır.

Köprü, Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda olup Edirne Kültür Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu’nun 04.07.2003 tarih ve 7697 nolu kararıyla tescil altına alınmıştır.

 Foto Enver Şengül 

EnderBilar- www.enderbilar.com