Sultan 2. Beyazıt Camii

Sultan 2. Beyazıt Camii, Yeniimaret Mahallesi 2. Beyazıt Caddesi No:2 adresindedir. Sultan II. Beyazıt Camisi, tabhâne-misafirhane, aşhane-imaret, mutfak, erzak ambarı, medrese, dârüşşifâ ve hamamdan meydana gelen külliyenin içinde yer almaktadır. Tunca nehrinin kuzey kıyısında akarsuyun hemen kenarında inşa edilmiştir.[1] Sultan II. Bayezid tarafından yaptırılan bu caminin temeli H:889-M:1484 tarihinde padişah kendi eliyle atmıştır. Caminin masrafı o sırada feth olunacak Akkerman Kalesi hazinesinden ele geçen para ve diğer değerli eşya ile karşılanmıştır. Camii ve ekindeki binalar H:893-M:1488 yılında hizmete girmiştir. 

Orta yükseklikte büyük bir kubbe ile örtülü gayet güzel bir cami olup bitişiğinde cennetin irem bağına benzeyen gönül açıcı, ortasında şadırvan bulunan bir iç avlusu vardır. Avlu dörtgen biçiminde olup, üç kapısı vardır. Caminin sağ ve solunda güzel görünüşlü ve birer şerefeli iki minaresi vardır. Minarelerle cami beden duvarı arasında sağlı sollu tabhaneleri bulunmaktadır. [2]

Külliye içinde olan camii, dört duvar üzerine inşa olunmuş ve içinde fevkaniyesi ve direkleri bulunmayan bu cami-i şerifin şeklinde sadelik bulunmakta ise de hayratının çeşitliliği itibariyle diğer padişah eserlerinden daha muhteşemdir. Zira bitişiğinde fırını, imareti, hastahanesi, iyi bir medresesi vardır. Mihrabı önünde büyük taşlardan yapılmış olan rıhtımı padişah sarayı yönüne uzanmaktadır. Padişahlar, Saraçhane köprüsü tarafından nehir yoluyla ve padişahlara ait özel kayıklarına binerek Cuma namazını eda etmek üzere bu cami-i şerif gelirler ve bu rıhtımlar üzerinde padişahın geçeceği yol üzerinde toplanan halk tarafından dualar, ilahiler okunarak selamlanırmış.[3]

Caminin taçkapısı mimari nisbetleri bakımından hârikulâde güzelliktedir. İki renkli taşlardan yapılmış kapı kemerinin üstünde inşa kitâbesi yer alır. Kapı nişinin tepesi de mukarnaslarla bezenmiştir. Caminin harimi tamamen kare biçiminde olup duvarlara gömülü dört yarım yuvarlak kemer köşe pandantiflerinin yardımıyla yaklaşık 20 m. çapındaki kubbeyi taşımaktadır. İçeride yüksekliği 31 metreyi bulan bu kubbe Beyazıt Camii’nin kübik kitlesiyle haşmetli bir dış görünüş sağlar. İç mekânı aydınlatan kubbe kasnağında açılmış pencerelerin yanında ayrıca cephelerde de âhenkli bir biçimde sıralanan pencereler vardır. Mermerden olan mihrabın nişi de mukarnaslıdır. Mermer minber emsali arasında en güzellerinden biridir. Osmanlı devri Türk sanatında ilk olduğu kabul edilen ve cami hariminin sol köşesinde yer alan hünkâr mahfili, çift renkli mermerlerden yapılmış kemerler üstündedir. [4] Camii mihrabının sol köşesine isabet eden padişah mahfili Edirne sultan camilerinde inşa edilen ilk mahfildir.[5]

Camii avlu kapısının dışında duvara bitişik olan üstü piramit biçiminde bir çeşme vardır. Kitâbesine göre bu çeşme Sinan Ağa tarafından 1080 (1669-70) yılında yaptırılmıştır.

Edirne’de 1953 yılında meydana gelen deprem sonrası minareleri zarar görmüş ve 1960-70’li yıllarda minareleri onarılmıştır. 1992 yılında da son cemaat mahallindeki sütun, sütun başlıkları ve kemerleri onarılmıştır. Camii, 1998-2005, 2006 ile 2007-2009 yıllarında onarımlar görmüştür. 2006 yılında yapının sudan zarar görmesini engellemek amacıyla külliye çevresinde yağmur sularının toplanması ve atılmasını sağlayacak drenaj sistemi yapılmıştır.[6]

Vakıflar Genel Müdürlüğünün mülkiyetinde olan Cami ve külliyesi, Edirne Kültür ve Tabiat Varlıklarını Korumu Kurulu’nun 13.11.1976 tarih ve 9514 nolu kararıyla tescil altına alınmıştır.