Sultan II. Bayezid Külliyesi İmareti
Sultan II. Bayezid Külliyesi, Tunca nehri kenarında 22 bin metrekarelik bir alanda kurulmuş[1] olup Yeniimaret
Mahallesi 2. Beyazıt Caddesi No:2 adresinde bulunan Sultan II. Bayezid İmareti
içinde yer almaktadır. Külliye, Camii, Tabhane-Misafirhane, Aşhane-İmaret, Mutfak,
Erzak Ambarı, Medrese, Dârüşşifâ, Köprü, Değirmen, Su Dolabı ve Hamamdan oluşmaktadır.
Külliye’nin temeli
Sultan II. Bayezid tarafından 1484 tarihinde atılmış olup 1488 tarihinde
hizmete açılmıştır. Külliye’nin mimarının da Yakup Şah Bin Sultan Şah olduğu
belirtilmektedir.[2]
Külliyenin imarı, Akkerman Kalesi hazinesinden ele geçen para ve diğer değerli
eşya ile karşılanmıştır.
Külliye’nin bir birimi olan İmaret, Edirne’de kurulan son imaret olup halk arasında “Yeni İmaret” olarak da adlandırılmaktadır. İmaret cami’nin doğu yönünde olup mutfak, fodlahane, mumhane, helvahane, yemekhane, kiler,depo ve ahır gibi bölümleri içine alan mutfak binalarından oluşmaktadır. Aşevi binaları iki büyük taş bloktan ibaret olup aralarında bir iç avlu veya geçit diyebileceğimiz bir boşluk alan bulunmaktadır. Bloklar içinde biribirine geçme geniş salonlar, bölmeler, ocak ve fırınlar bulunmaktadır. Binalardan birisi, (4’lü fenerli olmak üzere) 11, diğeri de fenersiz 12 kubbe ile örtülüdür. Aşevi bölümüne ana yoldan cami dış bahçesine açılan bir kapı ile girilmekte olup, her iki bloğun aynı bahçeye açılan ayrı kapıları vardır. Aşevinin her iki bloğunda verilmesi istenen hizmetlerle, işleri yapacak görevlilerin unvanları, aranılacak nitelikleri ile alacakları ücretler hakkında külliye vakfiyesinde ayrıntılı hüküm ve şartlar konmuştur. Vakfiye incelendiğinde şu bilgilere ulaşılabilmektedir;
1-İmaret mutfağında senenin her günü kazan kaynamakta ve sosyal yardım birimi kesintisiz işlemektedir.
2-Senenin normal günlerinde verilen yemeklere ek olarak kandil, aşure günleri, Cuma günleri et, pilav, zerde ve zirbac vb. özel yemek ve tatlılar verilmektedir.
3-Misafirlere Türk geleneklerine uygun özel yemekler pişirilmekte, hayvanlarına da verilecek arpa, yulaf vs. için yıllık ödenek ayrılmaktadır.
4-Külliye’nin Darüşşifa (Hastahane) bölümünde yatan hastaların mutfağı da ayrıdır. Onlara doktorların uygun gördüğü diyet yemekler pişirilmektedir.
5-Gıda maddelerinin en iyisinin alınması ve aynı yerden alış veriş etme yerine nerede iyisi bulunuyorsa oradan alınması şart koşulmuştur. En ucuz veren yerden alınması koşulu yoktur.
6-İmaret mutfağından yalnız imarette çalışanlar, misafirler ve hastalar değil yoksul vatandaşlar da, hiçbir ayırım ve şart aranmadan faydalanmaktadır. Ayrıca vakfın tespit ettiği kimselere de özel olarak ekmek veya yemek verilmektedir. [3] İmaretten öğrencisi, hocası, hastası, misafir ve ekonomik durumu düşük olan halk yararlanabilmektedir.
Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından en son 2011 yılında onarılan Külliye’nin Darüşşifa bölümü Sultan II. Bayezid Külliyesi Sağlık Müzesi olarak 23.04.1997 "Tıp Medresesi Müzesi” olarak 23.04.2008 tarihinde Trakya Üniversitesi Rektörlüğünce kentin kültür ve turizmine müze olarak kazandırılmıştır. Kentimizde en çok ziyaret edilen yerlerden olan Külliye’nin İmaret bölümü de 19 Eylül 2020 tarihinde müzeye dönüştürülerek ziyaretçilere açılmıştır.
Edirne'nin şehir tarihinde izler bırakan Dr. Ratip Kazancıgil, döneminde imaret bölümünün de müzeye dönüştürülmesi için çok çabalar harcamıştır. Onun bir arzusunu da burada belirtmek isterim. Edirne'nin sosyal yardım kurumlarından olan Kızılay ile Edirne Valiliği Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı ile Edirne Belediyesi'nin güçlerini birleştirerek külliye'nin imaret bölümünde imaretin kuruluş yıllarında olduğu gibi burada bir aşevi kurup kentte ihtiyacı olan vatandaşlara üç öğün yemek pişirilip dağıtılmasını temenni etmekteydi. Kim bilir, belki bir gün siyasi çekişmelerin bittiği bir zaman döneminde bu ve bu tür amaca hizmet eden sosyal yardım kuruluşları halka hizmet etmek amacıyla birleşerek ihtiyaç sahibi halkımıza bu hizmeti götürürler.
Külliye, Edirne Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Müdürlüğü'nün 04.07.2003 tarih ve 7697 sayılı kararıyla tescil altına alınmıştır.
