Tahtakale Hamamı

Tahtakale Hamamı, Talatpaşa Mahallesi sınırları içinde yer almaktadır. Çifte hamam tipinde olan Tahtakale Hamamının iki girişi bulunmaktadır. Hamamın erkekler bölümüne giriş  Saraçlar Caddesi  üzerindeki giriş kapısından yapılırken kadınlar bölümüne ise Hamam Aralık Sokaktaki  kapısından yapılmaktadır.

Tahtakale Hamamı, H:838:M:1434-35 yılında II. Murad tarafından Dârülhadis Külliyesi’ne gelir sağlamak amacıyla yaptırılmıştır. Edirne’nin en büyük hamamı olan tarihi yapı bugün etrafında yapılmış olan dükkanlar ve diğer binalar ile tamamen kapanmış olup hamamın sadece soyunmalık kısmının kubbeleri görülebilmektedir. [1] Ayrıca yükselen yol kot seviyesi sebebiyle hamam çukurda kalmıştır. 

Yapı doğu-batı yönünde uzanan dikdörtgen bir plan şemasına sahiptir. Hamamın güneyinde kadınlar kısmı, kuzeyinde erkekler kısmı bulunmaktadır. Her iki kısımda bölümler doğu-batı doğrultusunda sıralanmıştır. Kadınlar kısmı kare planlı bir soyunmalık, dikdörtgen planlı bir ılıklık ile enine dikdörtgen planlı iki eyvanlı, çifte halvetli bir sıcaklık bölümünden meydana gelmektedir. Erkekler kısmı yine kare planlı bir soyunmalık, dikdörtgen planlı bir aralıkla ılıklık ve dört eyvanlı, köşe halvetli bir sıcaklık mekânından oluşmaktadır. Hamamın batısında su deposunun da içinde bulunduğu dikdörtgen planlı külhan yer almaktadır. Duvarlarda taş ve tuğla, kemer ve örtülerde ise tuğla kullanılmıştır. Erkekler kısmı kadınlar kısmına oranla daha büyük boyutlu olan hamamda kadınlar kısmı soyunmalığı batıya doğru çıkıntı yapmaktadır. Yapıda mukarnaslı[2] ve köşeleri kum saati formunda düzenlenmiş mermer kurnalar dikkat çekicidir. Erkekler bölümünün soyunmalığın ortasında fıskiyeli havuz vardır. Ancak 1990’lı yıllarda yapılan yanlış restorasyonlarla bu bölüm lokanta haline getirilerek dinlenme sekileriyle fıskiyeli havuz kaldırılmış, pencere hizasına kadar duvarlar Kütahya çinileriyle kaplanmıştır. 

Kadınlar bölümü soyunmalığının üzeri 9 m. çapında kubbe ile örtülüdür. Kubbeye geçiş Türk üçgenleriyle sağlanmıştır. Özellikle kubbe içinde ve geçişlerde geç devir kalem işleri izlerinden bu bölümün oldukça süslü olduğu anlaşılmaktadır. Kubbe ortasında yuvarlak planlı bir aydınlık feneri mevcuttur. Kare planlı ve kubbe ile örtülü halvet hücrelerinden girişin karşısındaki aynı büyüklükte olup kubbeye geçişleri mukarnaslıdır. Girişin yanındaki hücre diğerlerine göre biraz küçüktür. Bu mekânın 1970 yılına kadar yahudi havuzu (batağı/çukuru) olarak kullanıldığı bilinmektedir. Batıda yaklaşık 24,50 × 2,50 m. ölçüsünde beşik tonoz örtülü bir külhan mevcuttur. Edirne hamamları içinde en büyük tonoz açıklığına sahip dikdörtgen planlı külhan oldukça önemlidir. [3]

Tahtakale hamamı vakıf bünyesinde iken daha sonra şahsa ait mülk olmuştur.[4] Değişik dönemlerde lokanta, depo ve mobilya dükkanı olarak kullanılmıştır. Mayıs 2022 tarihinde varisleri tarafından 16 milyon lira fiyat biçilerek satışa çıkartılmıştır.[5]

Tarihi kültür miraslarımızın vakıflar bünyesinde toplanması ve kentlerin kültür yaşamına kazandırılması gerekmektedir. Edirne Koruma ve Tabiat Varlıklarını Bölge Koruma Kurulu'nun 04.07.2003 tarih ve 7697 sayılı kararı ile tescil altına alınmıştır. 

Ender Bilar- www.enderbilar.com

Kaynaklar: