Timurtaş Paşa (Demirtaş) Cami
Timurtaş Paşa (Demirtaş) Cami, Edirne’nin Karaağaç Mahallesi, Kışla Civarı Sokak No: 1 adresindedir. Karaağaç semtinin 1-1,5 km. güneybatısında (Demirtaş) Çiftliği (Köyü)’nde yer almaktadır. Günümüzde semtin yerleşim alanı dışında kalmaktadır.
Cami, Karaağaç mezarlığının ilerisinde yol kenarında yer almaktadır.
Uzun yıllar harap halde olan cami 2008 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü
tarafından onarılarak hizmete açılmıştır.
Yapılan araştırmalar da caminin banisinin (kurucu) Sivrihisar,
Sakarya bölgesinin muhafızı olan ve Subaşı olarak tanınan Muinüddin Timurtaş
Paşa olduğu belirtilmektedir.
Timurtaş Paşa, Vezir-i a’zam Çandarlızade Ali Paşa’nın
kölesi olup, emir-i kebir unvanıyla görev yapmıştır. Cami Subaşı Timurtaş Paşa
tarafından 15. Yüzyılın ilk çeyreğinde inşa ettirilmiştir.
Subaşı (Muinüddin) Timurtaş Paşa, H. 820/M. 1417 tarihli
vakfiyesinden anlaşıldığına göre, sonradan camisi ile birlikte Timurtaş Köyü
adıyla tanınan, Edirne’nin İbn-i Gürgen mezrasını, kendisi yaşadığı sürece
mütevelli olmak üzere evladlık vakfı yapmıştır. Subaşı (Muinüddin) Timurtaş
Paşa’nın vakfını daha sonra hayır vakfına dönüştürdüğü ve çevredeki başka
köyleri de dahil ederek elde edilen geliri, Edirne’deki Hızır Baba Zaviyesi ile
Timurtaş Paşa Camisi’ne tahsis ettiği anlaşılmaktadır. (Özer, 2005,
s.;146)
Kare planlı ve üzeri tek kubbeyle örtülü caminin Harim kuzeybatı
köşesinde tek şerefeli bir minaresi bulunur. İnşa malzemesi
olarak kaba yontu moloz taş ile tuğla kullanılmıştır. Beden duvarlarında bir
sıra taş ve iki sıra tuğlanın örülmesiyle almaşık duvar tekniği uygulanmıştır.
Caminin yan ve kıble cephelerinde, altta ve üstte ikişerden dört ayrıca
kasnakta bir olmak üzere beşer pencere açıklığı vardır. Düşeyde aynı hizada yer
alan pencerelerden alttakiler üsttekilere oranla daha büyük yapılmıştır.
Dikdörtgen biçimli pencerelerin sivri kemerleri tuğladandır. Kasnak üzerindeki
pencereler cephe ortasına hizalanmıştır. Camini batı köşesinde yer alan minare
kare kesitli, almaşık örgülü kaideye sahiptir. Pabuç, gövde ve petek kısmı
tuğla örgüdür. Gövdenin alt ve üst bilezikleriyle şerefede kesme taş
kullanılmıştır. Üzeri kurşun kaplı bir külahla örtülüdür. Kuzeybatı cephesindeki girişin iki yanında birer pencere yer
alır. Yapı cephesinden hafif dışa taşkın olan taç kapı, sivri kemer içine
alınmış mermer söveli ve basık kemerlidir. Caminin üzeri sekizgen kasnağa
oturan bir kubbeyle örtülüdür. Kare planlı harimde kubbeye geçiş Türk üçgenleri
ile yapılmıştır. Harimin güney duvarında yer alan mihrap tuğla malzeme ile
yapılmıştır. Mihrap dört sıra mukarnaslı yaşmağa sahiptir. Yan duvarların
ortalarında birer dolap nişi açılmıştır. Harimin batı köşesinde minareye giriş
sağlayan kapı yer almaktadır.
Cami, E.K.T.V.K.K.’nin 04.07.2003 tarih ve 7697 nolu kararı
ile tescil edilmiştir. (Kültürportalı, 2022)
Kaynaklar:
Özer, M.(2005) Edirne -Karaağaç- Timurtaş Köyü Timurtaş Paşa
Camisi, Belleten Dergisi, Cilt 69, sayı 254, ss.;145-160.
Türkiye Kültür Portalı (Erişim, Ağustos 2022)
