Yeniçeri Hamamı

Yeniçeri Hamamı, Meydan Mahallesi Muradiye Bayırı sokak ile Arnavut Bayırı Üst sokağın kesiştiği noktadadır.

Tek hamam halinde olan bu tarihi mirasın yapılış tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Osmanlı döneminde yeniçeri odalarının yakınında olmasından dolayı bu hamamın bu ismi aldığı düşünülmektedir. Yeniçeriler hamamının XV. yüzyılın ilk yarısına ait olduğu kabul edilmektedir. Soyunmalık kısmı tamamen yıkılmış olmakla beraber kuzey ve güney cephelerde hamamın soğukluk kısmı ile birleşen pek az kalıntıları bulunmaktadır.

Dikdörtgen plan gösteren hamam tuğla ve taş malzemenin bir arada kullanılması ile yapılmıştır. Duvarlarda bir sıra taş ve iki sıra tuğla alternatif olarak kullanılmıştır. Ayrıca taşlar arasına da dikine olarak tuğla yerleştirilmiştir. Doğu tarafta bulunması gereken soyunmalık duvarlarından pek az kısım kalmıştır. Fakat bu duvarlardan soyunmalığın ahşap olduğu anlaşılmaktadır.[1] Soyunmalık kısmı tamamı yıkılmış olmakla beraber kuzey ve güney cephelerde hamamın soğukluk kısmı ile birleşen pek az kalıntıları bulunmaktadır. Kuzeybatı köşede üzeri üçgen satıhlı tonozla örtülü eyvan şeklinde havlu kurutma hücresi yer almaktadır. Batı duvarının kuzey ucundan yan yana iki küçük hücre teşkil eden soğukluğa girilmektedir. Ortadan bir kemerle ayrılmış olan bu hücrelerden sağ yanda, kuzeyde bulunan kubbe ile diğeri , ayna tonozla örtülüdür. Tonozlu hacim aynı zamanda köşede bir kapı ile sıcaklık orta kısmına açılmaktadır. Dört eyvan şeklindeki sıcaklıkta doğu eyvan çok küçük tutulmuş olup sivri kemerli büyük bir niş halindedir. Güney ve batı eyvanların tam yapılmış, dilimli yarım kubbe ile olması ve kuzey eyvanın bir duvarla bölünmesi, eyvan içini müstakil bir hücre haline getirmiştir. Kuzey eyvanın bir duvarla bölünmesi, eyvan içini müstakil bir hücre haline getirmiştir. Kuzey eyvanın dikdörtgen hücreleri diğerlerinden farklı olarak çaprazlama taş konsollardan 60 cm. yükseklikte ayna tonozla örtülmüştür. Sıcaklığın batı köşelerinde iki halvet hücresi bulunmaktadır ki bunlardan güney batı köşesindeki sade bir kubbe ile örtülü olmasına mukabil, kuzey batıdakinin geçiş kısmında yıldızvari üçgen satıhlarla çok köşeli bir yıldız şeklindeki kasnağa geçilir. Kasnak, kenarlarını dolaşan zikzaklı hatlardan sonra kavisli spiral yivlerle yukarı doğru daralan kubbeyi meydana getirir. Kubbe ortasında çok köşeli yıldız şeklinde fener açıklığı bırakılmıştır. Orta kubbenin iki köşesinde halvet hücrelerinin giriş kapıları ikişer dilimli nişlerle ayrılmış, eyvan kemerlerinin üzengileri kavisli olarak kademeler halinde bükülmüştür. Mekanı örten kubbe doğrudan doğruya duvarların üzerine ustalıkla oturtulmuştur. Kubbenin etekleri de düz bırakılmayarak bir sıra mukarnasla[2] süslenmiştir.[3]

Bugün harap ve terkedilmiş bir halde bulunan hamam kalıntılarının koruma altına alınması gerekmektedir. En azından hamamın giriş kapıları kapatılmalı ve bahçesi temiz tutulmalıdır. Böylesi tarihi miraslarımızın bakımsız halde durması içler acısıdır.

Vakıfların mülkiyetinde bulunan bu kültür mirasımız Edirne Kültür ve Tabiat Koruma Kurulunun 04.07.2003 tarih ve 7697 nolu kararıyla tescil altına alınmıştır. 

Ender Bilar- www.enderbilar.com