Yeşilce (Mezit Bey) Camii

Yeşilce (Mezit Bey) Camii, Abdurrahman Mahallesinde yer almaktadır. Caminin iki giriş kapısı bulunmaktadır. Ana girişi Uzunkaldırım Caddesi üzerinde olup no 125’dir. Diğer giriş kapısı da Taş Mektep Sokak no 12’dir. 

Camii, II. Murad dönemi Alacahisar (Kruševač) sancak beylerinden olan ve  Eflak Voyvodası (Prensi) (Drakula) tarafından şehit edilen Gazi Mezit Bey tarafından H:845-M:1441-1442 tarihinde imareti (aşevi) yanında mescit olarak yaptırılmıştır. Halk dilinde İmaret-i Mezit Bey Camii olarak da anılmaktadır.

Abdurrahman Hibrî Enis-ül Müsamirin adlı kitabında cami ile ilgili olarak “Bu yerde yeşil minareli ve iki kubbeli bir mescidi dahi vardır ki, iki tarafında birer küçük kubbelerle tabhaneleri vardır.” demiştir.[1]

Bursa camileri gibi ters T planına göre yapılmış olan caminin minaresi aslında yeşil çinilerle kaplı olduğundan yeşilce ismini almıştır. Yanındaki imareti (aşevi) ve tabhaneleri tamamen yıkılmıştır.[2]

Cami, Osmanlı döneminde üç defa tamir görmüş, birincisi 1752 yılında olup ikincisinin tarihi bilinmemektedir. H:1294-M:1877-1878 Rus istilasında harap olan camii bir süre kapalı kalmıştır. Üçüncü tamir askeri yetkililerin gayretiyle tamir edilmiş H:1307-M:1889-1990 yılında açılışı yapılmıştır ki, bu tamir ile ilgili bilgiler kitabesinde yer almaktadır. Mezit Bey, imaret vakfına gelir için han ve hamam yaptırmıştır. İmaret vakfına Edirne’de Helvacı Köyü ve Burnu Pamuklu Köylerini tahsis etmiştir[3]. Caminin evkafı arasında bulunan hamamı 1957 yılında Edirne Belediyesi tarafından yıktırılarak tamamen ortadan kaldırılmıştır.[4] 

Edirne Vakıflar Genel Müdürlüğünce 17 Ağustos 1943 tarih ve 92 sayılı karar ile caminin satılmasına karar verilmişse de 25 Ekim 1933 tarihinde verilen 104 numaralı kararla Yeşilce (Mezit Bey) Cami’nin kendisine ve minaresine dokunulmamak şartıyla yalnız avlu duvarlarının taşları 50 liraya çiçekçi Sezai’ye satılmıştır. Yeşilce Camii, 1989 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından onarıma alınmıştır. Restorasyon, büyük bölümüyle 1990 yılında tamamlanmış ve Camii ibadete açılmıştır. 1991 yılında restorasyon ve çevre düzenlemesi tamamlanmıştır. Cami iç mekanının iki kanadındaki tabhane odalarından soldaki ocaklı oda hanımların ibadetine, sağdaki oda ile orta bölüm de erkeklerin ibadetine ayrılmıştır.[5]

Cami, kuzey-güney yönünde ardarda eşdeğer iki kubbe ile kuzey kubbenin doğu ve batısında yer alan birer kubbenin örttüğü tabhâneli bir yapıdır. Bugün caminin son cemaat yeri bulunmamakla beraber aynı dönemin benzer planlı yapılarından hareketle burada da bir son cemaat yeri olduğu düşünülmelidir. Binada inşa malzemesi olarak taş ve tuğla kullanılmıştır. Tabhânelerin cepheleri düzgün kesme taş, diğer cepheler ise dikey almaşık örgülüdür. Caminin kuzey köşesindeki tabhane kanadında kubbeye prizmatik üçgenlerle geçilirken diğerinde tromplarla geçilmiştir. Her iki kanadın da kıble duvarı ortasında ocak yeri vardır.[6]

İbadete açık olan camii, Vakıflar Genel Müdürlüğünün mülkiyetinde olup Edirne Kültür ve Tabiat Varlıklarını Korumu Kurulu’nun 04.07.2003 tarih ve 7697 nolu kararıyla tescil altına alınmıştır.

Foto: Ender Bilar