Buzhane (Soğuk Hava Deposu) Binası

Buzhane (Soğuk Hava Deposu) Binası, Karaağaç Mahallesi Lozan Caddesi ile Ortaköy Caddesinin birleştiği kavşaktan başlayarak, Ortaköy Caddesinin kuzey tarafına doğru uzanan geniş bir arazi içinde yer almaktadır. Buzhane Binasının yapım tarihi ve mimarı bilinmemekle birlikte neoklasik üslup gösteren mimarisi ile ondokuzuncu yüzyıl sonu veya yirminci yüzyıl başında yapıldığı düşünülmektedir. 

Bina birbirine çapraz konumlanmış iki yapıdan oluşmakta olup betonarme olarak yapılmış ve beşik çatı ile örtülüdür.[1]  

İki yapının arasında 3,5 metre çapında yuvarlak formlu bir havuz bulunmaktadır. Bahçe girişinin hemen yanındaki yapı dikdörtgen şemasına sahip olup bodrum ve zemin kat ile çatı arasından oluşmaktadır. 

Binanın bu bölümünde yapı malzemesi olarak tuğla kullanılırken, bazı iç duvarlarda ahşap bağdadi tekniği uygulanmıştır.

Buzhane binası olarak kullanılan ikinci yapı da dikdörtgen plan şemasında sahiptir. Kendi içerisinde Güney-Doğu ve Kuzey-Batı şeklinde ikiye bölünmektedir. Güney-Doğu bölümü üç kat yüksekliğine sahip olup bodrum katı da bulunmaktadır. Kuzey-Batı bölümü ise çatı katı ile beraber dört kattır. Dış cephe neoklasik tarzda yapılmıştır.[2] 

Soğuk hava binasının dış cephesinin her bir pencere açıklığı zeminden çatıya kadar uzanan pilasterların[3] yaptığı şeritler içine alınmıştır. İki yapının da çatısında akroter[4] benzeri çıkmalar bulunmaktadır.[5]

Karaağaç Buzhane Binasının 1920-1922 yıllarında sahibi Petro Altınalmaz’dır.[6] 1977-1980 dönemi Edirne Belediye Başkanı Güngör Mazlum’da yayımlamış olduğu yazı dizisinde; "Altınalmaz yıllarca Edirne Belediyesinde encümen üyeliği yapmıştır. 

Lozan Mübadele antlaşması gereğince gitmek zorunda kalınca Altınalmaz ailesi değirmenin ve buzhanenin makinelerini sökerek Karaağaç Tren İstasyonuna getirerek vagonlara yükletip Yunanistan’a taşımıştır.”[7] diye yazmaktadır.

Makinelerin taşınmasıyla Buzhane özelliğini kaybeden bina daha sonraki yıllarda Dr.Nejat Kasrat’ın mülkiyetine geçmiştir. 

Edirne’de beyaz peynirinin olgunlaşması ve benzeri ürünlerin depolanması ile kentin buz ihtiyacının giderilmesinde önemli katkısı olan yapı yıllar içinde yetersiz kalmıştır. Tarihi süreçte de Edirne’de ondokuzuncu yüzyıl başına kadar 8 adet buzhane binası inşa edildiği de bilinmektedir.[8]

Uzun yıllar atıl durumda kalan bu tarihi yapı, Haziran 2003 yılında Edirneli bir limited şirket tarafından kiralanarak yapıda gerekli onarım çalışmalarına başlamıştır. Yapılan onarımların ardından bina 2004 yılında “Buzhane Dirmen Cafe” adıyla hizmet vermeye başlamıştır. 

Buzhane binası 2014 yılına kadar bu hizmetini sürdürmüştür. 2015 yılında kentimizde hizmet veren Address Davet Organizasyon’un sahibi iş insanı Kemal Kılıç tarafından kiralanan yapının onarım ve çevre düzenlenmesi çalışmaları yapılarak Buzhane Davet Bahçesi adıyla 19 Mayıs 2016 tarihinde hizmete girmiştir. Buzhane Davet Bahçesi, restaurant, kahvaltı salonu, çay bahçesi, düğün davet bahçesi ve sergi salonu olarak 8 bin metrekare alanda hizmet vermektedir.[9]

Kentimizde yıkılmaya terk edilmiş Kaleiçi’ndeki tarihi evler ile böylesi tarihi yapıların Edirneli iş insanları veya kuruluşlar tarafından kiralanarak “Edirne Tarihine Saygı Projeleri”yle kentin yaşamına kazandırılması çok değerlidir. Kaleiçi semtinde Edirne Evleri ile ilgili yapılan çalışmalar takdire değerdir. Örneklerinin çoğalması gereklidir. 

Buzhane Davet Bahçesi adıyla hizmet veren bina Mayıs 2025 tarihinde el değiştirmiştir. 80 yıldır Edirne’nin Uzunköprü Kırcasalih beldesinde “Volkan Et Lokantası”adıyla hizmet veren müessesenin sahibi İsmail Gezici tarafından yapının restorasyon ve düzenlemesi yapılarak 14 Kasım 2025 günü tekrar “Volkan Kasap &Et Restaurant konseptiyle hizmete açıldı.

Günümüzde Dr.Nejat Kasrat’ın mirasçılarının mülkiyetinde olan yapı, Edirne Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Müdürlüğünün 04.07.2003 tarih ve 7696 sayılı kararıyla tescil altına alınmıştır.