Saatli Medrese

Saatli Medrese, Baba Demirtaş Mahallesi Baba Timurtaş Sokak bitiminde, Üç Şerefeli Câmi'in doğusunda cepheye paralel yan yana inşa edilmiş, Peykler Medresesi ve Saatli Medrese adlarıyla anılan iki medreseden biridir.

Osmanlı ve Edirne'nin eğitim tarihinde önemli yere sahip olan medrese, II. Murad tarafından M:1438-M:1447 yılları arasında yaptırılmıştır. Yapı, dikdörtgen planlı olup revaklı avlu etrafında on yedi kubbeli öğrenci odası, bir yazlık ve bir kışlık dershane odasından meydana gelmektedir. Üzerleri kubbe ile örtülü birimlerde bir ocak, bazılarında dört olmak üzere dolap nişi ile biri revaklı avluya, üçü dışarıya açılan pencereleri bulunmaktadır.[1] Saatli Medrese de eğitim faaliyetine, Üç Şerefeli Cami'nin ibadete açılmasıyla birlikte başlamıştır.[2] Üç Şerefeli Külliyesinde yer alan her iki medrese de ellili medrese olarak kayıtlıdır. Ancak 1652-53 tarihinde altmışlı medreseye dönüştüğü görülür.[3]

Medresenin esas girişi dışında doğuda ve kuzeyde iki girişi daha vardır. Revağın mermer sütunlara oturan, uzunlamasına tonozlarla örtülü olduğu kaynaklardan öğrenilmektedir. Yapının girişi kemerlidir. Tüm bina içten dışa kesme taş ile yapılmıştır. Kapı renkli taşlarla basık kemerli yapılmıştır. Medresenin arka iki köşesi boştur. Bu köşelerin birinde tuvalet olduğu düşünülmektedir. Yapının 18 küçük, 3 büyük kubbesi vardır. Her kubbenin önünde baca vardır. Bacalarda renkli kesme taş kullanılmıştır. Kubbeler kurşunla kaplanmıştır. Hücrelerde genelde iki pencere açıklığı bırakılmıştır. Bu pencerelerden biri sokağa, diğeri yapının avlusuna bakmaktadır. Pencereler dikdörtgen formlu olup basık kemerlidir.[4]

1752 depreminde medrese büyük hasar görmüştür. 1930 yılında yazlık derslik ile iç avlu arasında bir kapı yapılmış ancak daha sonra yıkılmıştır. Uzun süre terkedilen yapı, 2005 yılında Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından onarılmıştır. Ancak uzun süre kullanılmaması nedeniyle tekrar harap hale gelmiştir.

Eylül 2016 tarihinde Vakıflar Bölge Müdürlüğünce kapsamlı bir restorasyon çalışması başlatılmıştır. Yaklaşık iki yıl sürmesi planlanan restorasyon bitiminde medresenin eğitim kurumuna düşünülmesi planlanmıştı.[5] Asırlar boyu birçok alimin yetiştiği Edirne'nin Saatli Medresesi yaklaşık üç yıl süren çalışmaların ardından 3.7 milyon lira sözleşme karşılığı gerçekleştirilmiştir.  Restorasyonun ardından medrese, 24 Ağustos 2019 da törenle açılışı yapılmıştır.[6]  

Açılışı yapılan medrese binasına işlevlik kazandırmak amacıyla Edirne Valiliği öncülüğünde çalışmalar başlatılmıştır. Edirne Valiliği ile Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi arasında 15 Temmuz 2020 tarihinde imzalanan protokol ile Saatli Medrese, Fatih Sultan Mehmet Müzesi olarak tefriş ve tanzimine karar verilmiştir. [7] Fatih Sultan Mehmed’in doğduğu, çocukluk ve gençlik yıllarının geçtiği ve eğitim gördüğü rivayet edilen medrese,”Fatih Sultan Mehmet Müzesi” olarak düzenlenmesine başlanılmış ve iki yıl süren çalışmaların ardından İstanbul’un fethinin 568’inci yıl dönümü olan 28 Mayıs 2021 günü ziyaretçilere açılmıştır.[8]

Medrese, Vakıflar Bölge Müdürlüğü’nün sorumluluğunda olup Edirne Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Müdürlüğünün 04.07.2003 tarih ve 7697 sayılı kararıyla tescil edilmiştir.